Η ΦΟΝΙΣΣΑ (Αλ. Παπαδιαμάντη)
(διασκευή – σκηνοθεσία: Δαμιανός Κωνσταντινίδης)
Το έργο
Στη Φόνισσα, μέσα από το πορτραίτο και τη ζωή της κατά συρροήν παιδοκτόνου Χαδούλας της Φραγκογιαννούς, ανιχνεύονται τα όρια και η φύση του κακού.
Η απόλυτα κατακριτέα πράξη, ο φόνος των μικρών κοριτσιών, αντιστοιχεί στο ταραγμένο μυαλό της ηρωίδας, με λύτρωση από τις δυστυχίες και τα βάσανα του κόσμου.
Η λογική της αναποδογυρίζει με θανάσιμα αποτελέσματα την κοινή λογική και μεταβάλλει το αρνητικό σε θετικό και τανάπαλιν («όλα είναι άλλα εξ άλλων»), προβάλλοντας έτσι την – τουλάχιστον – διττή φύση των πραγμάτων.
Η Φραγκογιαννού κινείται διαρκώς ανάμεσα στο καλό και το κακό, στην αμαρτία και την αθωότητα, στη συνείδηση και τη μη-συνείδηση και έτσι πεθαίνει : «εις το ήμισυ του δρόμου, μεταξύ της θείας και της ανθρωπίνης δικαιοσύνης», λογοδοτώντας εντέλει μόνο στο δικαστήριο της ψυχής της…
Η διασκευή
Η διασκευή ή πιο σωστά: η συρραφή που προτείνεται από τον σκηνοθέτη, παρακολουθεί τα γεγονότα με την σειρά που εκτίθενται στη ΦΟΝΙΣΣΑ.
Αποψή του ήταν να μην υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στις ιστορίες των δευτερευόντων προσώπων, να περιοριστούν οι εκτενείς περιγραφές και να εστιαστεί το ενδιαφέρον σχεδόν αποκλειστικά στην Φραγκογιαννού, στην ταραχή του νου και της συνείδησής της, στην πορεία της προς το έγκλημα κι από κει στον δικό της θάνατο.
Διατήρησε αυτούσια την παπαδιαμαντική γλώσσα (αυτό το κράμα καθαρεύουσας, εκκλησιαστικής γλώσσας, δημοτικής, διαλέκτων και ιδιολέκτων), θέλοντας μαζί με την εξαιρετική ιστορία να διασώσει και το τόσο ιδιαίτερο ύφος του σκιαθίτη συγγραφέα, αυτό που ανάγει τον πεζό λόγο σε ποίηση υψηλή.
Σκηνοθετικές επιλογές
Ο σκηνικός κόσμος.
Ο κόσμος της Φόνισσας. Χώμα, πέτρες, νερό. Νερό κυρίως. Θαλασσινό νερό που σφίγγει τον μικρό τόπο της θεια – Χαδούλας της Φράγκισσας. Τα κύματα των αναμνήσεων που πριν τον πρώτο φόνο την κατακλύζουν.
Τα κύματα της παλίρροιας στο τέλος. Νερό των τύψεων. Νερό αγιασμένο. Νερό καθαρτήριο. Ή νερό της πλύσης. Νερό της ζωής. Νερό του θανάτου. Νερό του τέλους και νερό της αρχής. Σάβανο και πάνα. Τάφος και μήτρα.
Η διανομή.
Τρεις άντρες ηθοποιοί μοιράζονται – πέρα από την αφήγηση – όλους τους ρόλους του έργου, αντρικούς και γυναικείους. Θα μπορούσε κανείς να δει σ’ αυτή την επιλογή της σκηνοθεσίας την ανάμνηση ή την νοσταλγία ενός συμβάσεων, καθώς και την διάθεση για μια κάποια αποστασιοποίηση. Η αφήγηση είναι εκεί, για να νομιμοποιήσει την όποια επιλογή ως προς την διανομή. Η βασική συνθήκη είναι η συνθήκη του αφηγητή, που μπορεί να είναι οποιοσδήποτε.
Η ερμηνεία.
Οι ηθοποιοί ανάμεσα στον εαυτό τους και τον φανταστικό άλλο. Ανάμεσα στην αφήγηση και τον ρόλο ή τους ρόλους. Πηγαίνοντας από το ένα στο άλλο. Διαχωρίζοντας το ένα από το άλλο. Οχι πάντα όμως. Η αφήγηση στην Φόνισσα έχει την ιδιαιτερότητα, να καταργεί συχνά τα όρια ανάμεσα σ’ έναν αντικειμενικό παρατηρητή και το δρων πρόσωπο. Στην παράσταση, η αφήγηση αντιμετωπίζεται με τρεις τρόπους:
α)ως αφήγηση αντικειμενική,
β) ως δραματικός μονόλογος της Φραγκογιαννούς,
και γ) ως ταύτιση σκέψεων του δραματικού προσώπου και του αφηγητή.
Τους ρόλους ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Μάριος Μεβουλιώτης, Σωτήρης Ταχτσόγλου και Μιχάλης Φωτόπουλος.



